ریشه‌های جنبش پارتیان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه تاریخ دانشگاه سیستان و بلوچستان

2 کارشناس ارشد تاریخ دانشگاه پیام نورکرمانشاه

چکیده

با سقوط امپراتوری هخامنشی توسط اسکندر مقدونی دنیای غرب بر دنیای شرق چیره شد. اسکندر قبل از آنکه رویای یک امپراتوری هلنیستی در سراسر جهان را به واقعیت برساند از دنیا رفت و میراث او بین سرداران وی تقسیم شد. آسیای غربی و ایران سهم سردار او سلوکس شد که در سال 312ق. م. حکومت سلوکی را ایجاد کرد  و نزدیک به نیم قرن دوام داشت؛ اما کشمکش های سلوکیان با نیروهای قدرتمند در غرب از جمله بطالسه، زمینه­ی شورش اقوام شرقی بویژه پارتیان در قلمرو سلوکی را به وجود آورد. ریشه های جنبش قوم پارت علیه سلوکیان در این نوشتار به سه دسته تقسیم شده اند: 1- عوامل سیاسی از جمله جنبش استقلال طلبانه اقوام شرق در برابر یونانیان، کشمکش های سلوکیان در غرب و پیامدهای آن در شرق و حرکت استقلال طلبانه حکومت یونانی باکتریا. 2- عوامل اجتماعی، فرهنگی که به سیاست های شهرسازی اسکندر و سلوکیان و تأثیر آن در ساختار جامعه ایران و سیاست «برادری ملت ها» توسط اسکندر می پردازد 3- سیاست های اقتصادی اسکندر و سلوکیان که اعتراض دهقانان و بازرگانان را به دنبال داشت.

کلیدواژه‌ها


آربری.ا. ج و دیگران (1346) میراث ایران. ترجمه احمد بیرشک و دیگران. تهران: نشر کتاب.

اومستد، ا.ت (1380) تاریخ شاهنشاهی هخامنشی. ترجمه دکتر محمد مقدم. چاپ پنجم. تهران: انتشارات امیرکبیر.

اعتمادالسلطنته، محمدحسن خان (1371) تاریخ اشکانیان (درر التیجان فی تاریخ بنی الاشکان). به اهتمام نعمت احمدی. چاپ اول. تهران: انتشارات اطلس.

آلن‌، لیندزی (1388) تاریخ امپراتوری ایران. ترجمه عیسی عبدی. چاپ اول. تهران: انتشارات امیرکبیر.

ایوانف.م.س. و دیگران (1359) تاریخ ایران باستان. ترجمه سیروس ایزدی و حسین تحویلی. چاپ اول. تهران: انتشارات دنیا.

امام شوشتری، سیدمحمدعلی (1353) دوازده مقاله تاریخی. به کوشش یحیی شهیدی. تهران: انتشارات ستاد بزرگ ارتشتاران.

بار تولد. و (1358) تذکره جغرافیای تاریخی ایران. ترجمه حمزه سرداور. چاپ دوم. تهران: انتشارات توس.

بروسیوس، ماریا (1388) ایران باستان. ترجمه عیسی عبدی. چاپ اول. تهران: نشر ماهی.

بهار، مهرداد (بی تا)  اشکانیان. چاپ اول. تهران: انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی.

پیرنیا، حسن (1374) ایران باستان. جلد3. چاپ هفتم. تهران: انتشارات دنیای کتاب.

پیگولوسکایا، ن. و. و دیگران (1346) تاریخ ایران از دوران باستان تا پایان سده هیجدهم میلادی. ترجمه کریم کشاورز. جلد اول. تهران: انتشارات مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی.

خدادادیان،‌ اردشیر (1381) هخامنشی ها. چاپ اول. تهران: نشریه دید.

دیاکونوف، میخائیل میخائیلوویچ (1380) تاریخ ایران باستان. ترجمه روحی ارباب. چاپ دوم. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.

                                        (1351) اشکانیان. ترجمه‌‌ کریم‌ کشاورز. چاپ ‌چهارم. تهران: انتشارات پیام.

دوبواز، نیلسون (1326) تاریخ سیاسی پارت. ترجمه علی اصغر حکمت. تهران: بی نا.

راوندی، مرتضی (2536) تاریخ اجتماعی ایران. جلد اول. چاپ چهارم. تهران: انتشارات امیرکبیر.

رجبی، پرویز (1381) هزاره های گمشده  بر پارتیان. جلد چهارم. تهران: انتشارات توس.

زرین کوب،‌ عبدالحسین (1371) تاریخ ایران قبل از اسلام. چاپ ششم. تهران: انتشارات امیرکبیر.

سایکس، سرپرسی (1323) تاریخ ایران. ترجمه سیدمحمدتقی فخرداعی گیلانی. جلد اول. چاپ اول. تهران: بی نا.

شایان، فریدون (1351) سیری در تاریخ ایران باستان. چاپ اول. تهران: انتشارات رز.

شیپمان، کلاوس (1384) مبانی تاریخ پارتیان. ترجمه هوشنگ صادقی. چاپ اول. تهران: نشر فرزان.

صفا، ذبیح الله (2536) خلاصه تاریخ سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ایران تا پایان عهد صفوی. چاپ دوم. تهران: انتشارات امیرکبیر.

فرای،‌ ریچارد نلسون (1377) میراث باستانی ایران. ترجمه مسعود رجب نیا. چاپ پنجم. تهران، انتشارات علمی و فرهنگی.

کالج، مالکوم (2535) پارتیان. ترجمه مسعود رجب نیا. تهران: انتشارات وزارت فرهنگ و هنر.

گرانتوسکی،آ.آ.و دیگران (1359) تاریخ ایران از زمان باستان تا امروز. ترجمه کیخسرو کشاورز. چاپ اول. تهران: نشر پویش.

گوتشمید، آلفرد (1347) تاریخ ایران و ممالک همجوار آن از زمان اسکندر تا انقراض اشکانیان.   ترجمه‌ی کیکاووس جهانداری. تهران: انتشارات مؤسسه مطبوعاتی علی اکبر علمی.

گیرشمن،‌ رومن (1375) ایران از آغاز تا اسلام. ترجمه محمد معین. چاپ یازدهم. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.

ماسه، هانری و دیگران (بی تا) تاریخ تمدن ایران. ترجمه جواد محبی. تهران: انتشارات علمی.

مهرین، عباس (1321) ایران نامه یا کارنامه ایرانیان «کارنامه اشکانیان». جلد دوم. قسمت اول. تهران: بی نا.

ناردو، دان (1379) امپراتوری ایران. ترجمه مرتضی ثاقب فر. چاپ اول. تهران: انتشارات ققنوس.

ولسکی. یوزف (1383) شاهنشاهی اشکانی. ترجمه مرتضی ثاقب فر. چاپ اول. تهران: انتشارات ققنوس.

یارشاطر، احسان و دیگران (1380) تاریخ ایران (کمبریج). گردآورنده: جی.آ.بویل. ترجمه حسن انوشه. جلد سوم. چاپ سوم. تهران: انتشارات امیرکبیر.

B.Bar.Kochva)1976( the Seleucid and organization,combridge.

Bevan.E.R(1884)House of Selecus,London .

M.I.Rostovtzeff)1941(the social and Economic History of the Ancient world,oxford .

Peter.Green)1991(Alexander of macedon 356-323 B.C, historical Bioyraphy, university of California .

Snyder.Johnw)1966(Alexander the Great,Twayne, Publisher,new york .

Rawlin Son,Goorye)1873(the sith Great oriental monarchy, London.

Tarn,w.w)1966(the Greek in Bachtria and India, Cambriadyge .