ردپای هویت بلوچ در زنگبار

نوع مقاله: علمی و پژوهشی

نویسنده

استادیار دانشگاه تهران

چکیده

یکی از خصوصیات بارز جامعۀ ایرانی از گذشته‌های دور تاکنون که دستاوردهای باشکوهی در عرصۀ توسعۀ فرهنگ و تمدن ایرانی خارج از مرزها در مقاطع مختلف تاریخی به‌دنبال داشته است، مهاجرت قبایل ایرانی به سرزمین‌های دور و نزدیک جهان است. مهاجرت ایرانیان بلوچ به زنگبار و نقش محوری این جزیره در استقرار بلوچ‌ها در بخش‌هایی از کشورهای امروزین تانزانیا، کنیا و اوگاندا به‌همراهِ مناسبات دوستانۀ آن‌ها با بومیان مسلمان این کشورها، یکی از این نمونه‌هاست که نتایج مهمی را نیز به‌دنبال داشته است. در این مقاله با پرداختن به دلایل مهاجرت و نحوۀ مهاجرت و مهاجرت بلوچ‌های ایرانی از بلوچستان ایران و عمان به زنگبار، وضعیت عمومی بلوچ‌ها در این جزیره از حدود 350 سال پیش تاکنون و نقش‌آفرینی آنها در انتشار جلوه‌هایی از فرهنگ و تمدن ایرانی در زنگبار بررسی شده است.
سؤال اصلی پژوهش عوامل اصلی مهاجرت و نحوۀ اقامت بلوچ‌های ایرانی در زنگبار و فرضیۀ اصلی نیز چگونگی ارتباط مردمان بلوچ با بومیان زنگبار و مقبولیت عمومی آنان است. چارچوب مقاله بر مبنای نقش مؤثر مهاجران ایرانی در توسعۀ فرهنگ و تمدن ایران است و نتایج سیاسی- فرهنگی حاصل از استقرار بلوچ‌ها در زنگبار متغیرهای پژوهش قلمداد می‌شوند. در این مقاله با بهره‌گیری از روش تحلیل و توصیف تلاش شده است عوامل اصلی کنشگر بر فرایند مهاجرت و سکونت ایرانیان بلوچ در زنگبار بررسی شوند.

کلیدواژه‌ها


منابع

جعفریان، رسول (1371)، جغرافیای تاریخی وانسانی شیعه درجهان اسلام، قم: انصاریان.

راعی گلوجه، سجاد (1382) "هویت ملی و ایرانی گری در تاریخ نگاری زرین کوب" فصلنامه مطالعات ملی، سال چهارم، شماره 1.

زکریا قاسم، جمال (1974)، دولة البوسعید فی عمان و شرق افریقیا: منذ تاسیسها و حتی نهایة حکم‌ها فی زنجبار و بدایة عهدها الجدید فی عمان، مسقط: مرکز زاید للتراث و التاریخ.

سپاهی، عبدالودود (1385)، بلوچستان در عصرقاجار (بررسی اوضاع سیاسی واجتماعی بلوچستان از ابتدای سلطنت قاجار تا نهضت مشروطه)، قم: گلستان معرفت.

عبدالعزیز فهمی، عبدالسلام (1356)، ایرانیهادرشرق آفریقا، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.

عرب‌احمدی، امیربهرام (1384)، تانزانیا سرزمین همیشه سبز، تهران: انتشارات بین‌المللی الهدی.

 

 

 

عرب احمدی، امیربهرام (1391)"بلوچ‌های ایرانی در شرق آفریقا "پژوهشنامه تاریخ‌های محلی ایران، سال اول، شماره اول، 1391.

محمد عرب (1377)، آشنایی بامذهب اباضی، (پیوست‌ها: تاریخچه شیعیان عمان روابط ایران و عمان)، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.

واتسن، رابرت گرانت (1354)، تاریخ ایران، ترجمه ع. وحید مازندرانی، بی‌جا: سیمرغ.

دورینگژان (1389) "بادهای آفریقایی وجن‌های مسلمان" ترجمه ناتالی چوبینه، فصل‌نامه موسیقی ماهور، شماره 18

گودرزی، حسین (1383)" هویت ملی در شعر پژمان بختیاری" فصلنامه مطالعات ملی، سال پنجم، شماره 4

مطالعات میدانی:

عرب احمدی، امیر بهرام "مطالعات میدانی نویسنده، زنگبار"، اسفند1394.

عرب احمدی، امیر بهرام ، گفت‌وگو با پروفسورعبدالشریف، رئیس موسسه مطالعات اقیانوس هند، زنگبار، 1387

عرب احمدی، امیر بهرام ، گفت‌وگو با محمد مجیب، دربارۀبلوچ‌های ایرانی تبار مقیم تانزانیا، زنگبار، 1387

منابع انگلیسی:

Abdul Salam Abdul Aziz Al Fahmi, Iranians in East Africa (Tehran: Cultural foundation of Iran publications, 1978)

Bearman, P.J. Th. Bianquis, C.E. Bosworth, E. van Donzel and W.P. Heinrichs, Encyclopedia of Islam Vol. 10, (Leiden, 2000)

Colin Clarke, Ceri Peach, Steven Vertovec, 1990. South Asians Overseas: Migration and Ethnicity,Cambridge: Cambridge University Press.

Collins,Douglas (1995)Tales from Africa (East African Publishers, 1995)

Csató, Eva Agnes (2005) Bo Isaksson, Carina Jahani, Linguistic convergence and areal diffusion: case studies from Iranian, Semitic and Turkic, (Routledge,2005)

Dolbey, Robert Valentine (2004) Sketches of the East Africa Campaign (Kissinger Publishing, 2004)

 

 

 

 

 

Gregory, Robert G. (1971) India and East Africa: a History of Race Relations within the British Empire 1890-1939 (London, Clarendon Press, 1971)

Islamic world Encyclopedia foundation, vol. 4, 2015)

Jahani, Carina (2000) Language in Society: Eight Sociolinguistic Essays on Baloch Uppsala University.

Lodhi, Abdul Aziz Yusuf (2000) Oriental Influences in Swahili (Goteborg, University of Goteborg.

Miles, S.B. (1966)Countries and Tribes of the Persian Gulf (London, Frank Cass and co. LTD, 1966.

Salvadori,Cynthia (1998) Through Open Doors, Nairobi: Nairobi Publications.

Trimingham, Spencer) 1964)Islam in East Africa, Oxford: Oxford University Press.

Valeri, Mark (2009) Oman: Politics and Society in the Qaboos State (Hurst Publishers.

نشریات و پایگاه‌های اینترنتی:

“Baloch communities in east Africa”, available (2013), online at: Www.Balouches in east Africa. Com.

Lahsaee zadehAbdul Ali (2001)Migration from Shiraz to East Africa: A Socio Historical Analysis, (paper presented at the Historical Role of Iranians (shirazids) in the East African Coast conference, 5-7 2001, Nairobi)

Baloch people “accessed Feb. 15, 2016,http:// everything.explained.today.com

Baluchi, Facts,information,pictures” accessed Feb. 13, 2016, http://www.encyclopedia.com

Baluchis community throughout of the world, accessed Feb 17, 2016, “http://www.estoun.blogfa.com

BALUCHISTAN. Geography, History and Ethnography” Encyclopedia Iranica, accessed march 1, 2016, http://www.iranicaonline.org/articles/baluchistan

Nicolini,Beatrice (2012) Notes on the Baloch presence along the Swahili coast during the nineteenth century, paper presented at Ghent University 21-23 June, Ghent, Belgium, 21-23 June.

 

 

 

Nicolini, Beatrice (2015)“Ibāḍi Press in Zanzibar (al-Sultaniyya): The (Re)-Invention of Tradition between 'Oman and Eastern Africa.” (Paper presented at the Sixth Conference on IBĀḌISM and Oman Institute of Oriental Manuscripts, Russian Academy of Sciences, 1-3 2015, St. Petersburg

Nicolini, Beatrice (2006)The Makran-Baluch-African Network in Zanzibar and East Africa during the XIX century: African & Asian Studies vol. 5, Leiden: Brill Academic Publishers.

Nicolini Watson, Beatrice (2004) Penelope-Jane, Makran, Oman, and Zanzibar: Three Terminal Cultural Corridor in the Western Indian Ocean, 1799-1856,Leiden: Brill Academic Publishers.

Bint Battuta (2016)“The East African Baloch Chapatti Mystery, accessed January 30,2016,Homistan:http://www.chapatimystery.com/archives/homistan/theeast African baloch.html, from Beatrice Nicolini, The Tupak of the Jemadar: Notes on the Baluch presence along the Swahili Coast during the 19th century.

Chief of Zanzibar police force Mir, accessed Feb. 19, 2016, online at:http://balochhistory11.blogspot.com/2014

Hedlius,Legatos (2016)“Return to Darkest Africa” accessed Feb. 17, 2016, online at:http://returntodarkestafrica.blogspot.com

Noor Mohammad (2011) The culture of East African Baluchis” accessed Feb. 29, 2016,online at:https://balochilinguist.wordpress.com/2011)

South Asia Bulletin (2007) Volume 27, Issue 2:125, University of California: Los Angeles.

“The Baloches in east Africa The historical background”, available (1394/11/29) online at: www.Albajush.net.

“Tanzania population “available (1394/12/20) online at: Zanzibarworldpopulationreview.com/countries