نقش ترکیه در تعیین مرزهای خاوری ایران

نوع مقاله: علمی و پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مسائل ایران، دانشگاه آزاد تهران مرکز، تهران، ایران

2 استادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی تاکستان، تاکستان، ایران

10.22111/jhr.2019.24598.2301

چکیده

حکومتهای هرات و کابل و قندهار در سال 1242 (1863) به کمک بریتانیا در یکدیگر ادغام و کشور افغانستان را به وجود آوردند. در این زمان اختلافات مرزی ایران و افغانستان در چند ناحیه وجود داشت. این امر به عدم مرزبندی دقیق و مشخص برمی گردد. با شدت گرفتن منازعه مرزی ایران و افغانستان، دو دولت براساس ماده 10معاهده 1921 ایران و افغانستان که بر واگذاری داوری مرزی به دولتی جز بریتانیا تاکید داشت تصمیم به ارجاع داوری غیر بریتانیایی گرفتند. دولت ترکیه آن را پذیرفت و ژنرال فخرالدین آلتای را به رهبری گروه داوری منصوب کرد. مجلس ایران در 16 اکتبر 1935 لایحه مرزی مبتنی بر رای داوری آلتای را تصویب کرد.
هدف این مقاله آن است که نخست به چگونگی فعالیت ترکیه در تعیین مرزهای شرقی ایران بپردازد، دوم این که فرآیند اختلافات ارضی ایران و افغانستان در این منطقه و سرانجام آن را بیان دارد. این پژوهش، براساس روش توصیفی-تحلیلی در پی پاسخ به این سوال است که: داوری آلتای، در رابطه با تعیین مرزهای ایران و افغانستان چگونه بوده و چه پیامدهایی داشته است؟ یافته های پژوهش نشان می دهد رأی یک جانبه آلتای به نفع افغانستان نه بر مبنای ملاحظات شخصی بلکه بازتابی از سیاست های کلان ترکیه برای تضعیف قدرت منطقه ای ایران و نزدیکی به افغانستان است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات