دانشگاه سیستان و بلوچستان نشریه پژوهش‌های تاریخی ایران و اسلام 2345-2099 8 15 2014 06 22 Persian aristocracy Conflict and Compromise with Kings in Sasanian Era ستیز و سازش اشرافیت ایرانی با شهریاران در عصر ساسانی 147 170 2048 10.22111/jhr.2014.2048 FA سید محمدرحیم ربانی زاده استادیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی لطف الله لطفی کارشناس ارشد تاریخ دانشگاه خوارزمی Journal Article 2015 07 01 <em>    Economic and social History of Sasanian Era reveals constant conflict between Iranian aristocracy and Kings. This conflict plays key role in the decline and fall of the Sasanian. Methodology, this article is done based on descriptive, analytical study to explain the historical process of relation between aristocrats and Kings in Sasanian Era. The main hypothesis presents below argument: Expansion of commercial relations between East and West, growth of monetary economy and economy based on business, industry, urban development and transit roads and consequently transformation of social relations which all challenged the social system and threatened aristocratic system of agricultural rural economy.  Sasanian kings from the first golden era or Khosro spring facing challenges between rural and urban economies, sought their economic independence via peasants and military autonomy via Espahbodan from rural forces and aristocrats. So, they increasingly enhanced their concentration of political power against aristocracy.</em>  تاریخ اجتماعی – اقتصادی در عهد ساسانی حکایت از مبارزه­ای مستمر میان اشرافیت ایرانی و پادشاهان است که جز با وقفه­های اندک تا پایان عمر دولت ساسانی ادامه داشته است تا جایی که می­توان یکی از علل مهم انحطاط و انقراض حکومت ساسانی را همین منازعه میان اشرافیت ایرانی و سلطنت دانست. این نوشتار با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی به طور مشخص در پی تبیین این مساله است که رابطه اشراف و پادشاهان در حکومت ساسانیان چه فرایند تاریخی را طی کرده است و در جهت تفسیر تاریخی این مسأله به طرح فرضیه زیر پرداخته است: گسترش روابط تجاری میان شرق و غرب، رشد اقتصاد پولی و اقتصاد مبتنی بر بازرگانی و صنعت و توسعة شهرها و راه های ترانزیت و به تبع آن تغییر در مناسبات اجتماعی و به چالش کشیده شدن نظام اجتماعی دورة ساسانیان، موجب شدکه نظام اشرافی که مبتنی بر اقتصاد کشاورزی و ساختار روستایی بود، در چالش های جدی قرار گیرد. این چالش ها به چالش های دینی هم منتهی شد تا جایی که اتحاد اشراف با موبدان در مخالفت با پادشاه، موبدان را به رقابت­های سیاسی کشاند و با قبول ترویج عقاید مزدکیان و حمایت از شورش اجتماعی آنان از سوی قباد، ضربه­ای به اتحاد اشراف و روحانیون زرتشتی وارد آمد و به خصومت میان پادشاه و اشراف دامن زده شد. پادشاهان ساسانی نیز توانستند از دورة خسرواول، در چالش میان اقتصاد شهری و اقتصاد روستایی از طریق دهقانان، استقلال اقتصادی خود را از اشراف و از طریق اسپاهبدان، استقلال نظامی خود را نیز از نیروهای روستایی و اشراف به دست آوردند و بر تمرکز قدرت سیاسی خود دربرابر اشراف بیفزایند. https://jhr.usb.ac.ir/article_2048_361e6fc12ac71c229e22e137a92341ad.pdf