دانشگاه سیستان و بلوچستان نشریه پژوهش‌های تاریخی ایران و اسلام 2345-2099 11 21 2018 02 20 Criticism of Inquisition in the Times of Sultan Mahmoud Ghaznavi نقد و بررسی یکسویه نگری فکری و تفتیش عقاید مذهبی در روزگار سلطان محمود غزنوی 23 42 4023 10.22111/jhr.2018.4023 FA فرزاد بیگی دانشجوی دکتری تاریخ دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران غلامحسین ابراهیمی دینانی عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران Journal Article 2015 10 20 <em> When sultan Mahmud Ghaznavi came to power, a new trend of opposition against intellectual and religious dissidents was administrated emulating Baghdad the capital in east of Iran. His dogmatic and unilateral attitude toward different religious movements and intellectual scholars provided the ground for establishing religious fanaticism and juridical retrospection and resulted in fading the tolerance and moderation derived from golden era of Islamic civilization in Iran. The considerable point is that according to political jurisprudence notions of Sunnis, sultan Mahmud introduced as the top sovereign and ruler of Islamic society and was appreciated by Sunni elites, historians, and jurists. In this cross-sectional study, the enemity of Sultan Mahmoud towards rival religions and his inquisition courts in Iran, have been studied.</em> با به قدرت رسیدن سلطان محمود غزنوی روند جدیدی از یکسویه نگری فکری، مذهبی به تقلید و تأسی از دارالخلافه بغداد در شرق ایران اجرایی شد . محمود غزنوی در جهت کسب مشروعیت معنوی و علی‌رغم پاره‌ای اختلافات با دارالخلافه ، به تبعیت از اهل حدیث حاکم بر بغداد و با نگاهی یکسویه نگر و متعصبانه ،  به سرکوب فرقه‌های مختلف مذهبی و انزوای اندیشمندان علوم عقلی پرداخت. طبق فرضیه این پژوهش ،اقدامات محمود در تأسیس مدارس خاص فقهی و تشکیل دادگاه‌های تفتیش عقاید ، نخستین تلاش‌های هدفمند و سازمان‌دهی شده در جهت برچیدن تساهل و تسامح برآمده از عصر زرّین تمدّن اسلامی در ایران بوده است. این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی و بر پایه مطالعه‌ی متون متقدّم و مآخذ درجه اوّل تاریخی ، چرایی برخورد محمود با نحله‌های فکری، مذهبی رقیب و چگونگی تشکیل و نتایج اولین دادگاه‌های تفتیش عقاید در ایران بعد از اسلام و نسبت این‌گونه اقدامات با جریان کلی زوال تدریجی خردگرایی و رکود تمدّن اسلامی موردنقد و بررسی قرار داده است . https://jhr.usb.ac.ir/article_4023_2e79f506d673cbd63292cc1a03def389.pdf