تحلیلی بر عملکرد «اردوهای عمران ملی» در روستاهای فارس با تکیه بر اسناد(1353-1357 ه. ش)

نوع مقاله : علمی و پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تاریخ ایران بعد از اسلام، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران

2 دانشیار. گروه تاریخ. دانشکده ادبیات و علوم انسانی. دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران

3 دانشیار گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

10.22111/jhr.2026.55338.3898

چکیده

در دهه ۱۳۵۰ ه. ش و هم‌زمان با گسترش سیاست‌های نوسازی و تأکید دولت پهلوی دوم بر توسعه روستایی، برنامه «اردوهای عمران ملی» شکل گرفت. این اردوها که بخشی از سیاست‌های بهره‌برداری هدایت‌شده از اوقات فراغت جوانان بودند، با هدف مشارکت دانشجویان و هنرجویان در عمران و آبادانی روستاها و تسهیل فرآیند نوسازی اجتماعی و اقتصادی اجرا شدند. یکی از نواحی مورد توجه در این برنامه روستاهای استان فارس بود. پژوهش حاضر با روش تحلیل تاریخی و مبتنی بر اسناد و مدارک آرشیوی درصدد پاسخ به این سوال است که فعالیت‌های اردوهای عمران ملی در روستاهای فارس بر اساس چه سازوکاری طراحی شده بود و چرا فعالیت‌های فنی و عمرانی به مهم‌ترین شاخص مداخله دولت پهلوی دوم در فرآیند توسعه روستایی این ناحیه تبدیل شد؟ یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که فعالیت‌های اردوهای عمران ملی در روستاهای فارس در حوزه‌های سوادآموزی، کشاورزی و دامپروری، خدمات بهداشتی و امور فنی و عمرانی متمرکز بوده است؛ با این حال، برجستگی اقدامات فنی و عمرانی در زمینه تأمین آب آشامیدنی و بهداشت عمومی، گسترش فضاهای آموزشی، راه‌سازی و زیرساخت‌های ارتباطی، سامان دهی فضاهای عمومی و خدمات جمعی بیش از آن‌ که ناشی از اولویت‌های آموزشی یا فرهنگی باشد، بازتاب‌دهنده تمرکز دولت پهلوی دوم بر جبران کمبودهای زیرساختی و نمایش عینی پروژه نوسازی در فضاهای روستایی، از طریق سازمان‌دهی هدایت‌شده اوقات فراغت جوانان بوده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 21 اردیبهشت 1405
  • تاریخ بازنگری: 10 آبان 1405
  • تاریخ پذیرش: 10 آبان 1405

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار