نشریه پژوهش‌های تاریخی ایران و اسلام

نشریه پژوهش‌های تاریخی ایران و اسلام

نقش بردگان در حیات اقتصادی و اجتماعی مدینه در صدر اسلام

نوع مقاله : علمی و پژوهشی

نویسنده
گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
10.22111/jhr.2026.56435.3961
چکیده
بردگان یکی از ارکان مهم ساختار اقتصادی و اجتماعی مدینه در صدر اسلام به شمار می‌رفتند، اما نقش آنان در پژوهش‌های تاریخی غالباً در حاشیه مباحث سیاسی، فقهی یا حقوقی بررسی شده و کارکردهای اقتصادی و اجتماعی آنان کمتر مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش بردگان در حیات اقتصادی و اجتماعی مدینه در صدر اسلام، با تکیه بر منابع تاریخی و به روش توصیفی تحلیلی، جایگاه آنان را در عرصه‌های مختلف فعالیت اقتصادی و اجتماعی بررسی می‌کند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که بردگان، افزون بر انجام خدمات خانگی، در بخش‌های کشاورزی، دامداری، صنایع و حرفه‌های شهری، تجارت و حمل‌ونقل نقش مؤثری ایفا می‌کردند و بخشی از نیروی کار مورد نیاز جامعه را تأمین می‌ساختند. همچنین حضور آنان در مناسبات اجتماعی، فراتر از جایگاه یک نیروی کار ساده، در شکل‌گیری و تداوم فعالیت‌های اقتصادی و اجتماعی مدینه تأثیرگذار بود. ازاین‌رو، بررسی شواهد تاریخی نشان می‌دهد که بردگان یکی از مؤلفه‌های مهم در پویایی حیات اقتصادی و اجتماعی جامعه اسلامی در قرن نخست هجری بوده‌اند و شناخت جایگاه آنان، درک دقیق‌تری از ساختار اجتماعی و اقتصادی این دوره به دست می‌دهد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 01 آذر 1405

  • تاریخ دریافت 06 مرداد 1405
  • تاریخ بازنگری 25 آبان 1405
  • تاریخ پذیرش 01 آذر 1405