بازنمایی هژمونی در سیاست‌مذهبی کریم‌خان زند، بر مبنای آرای گرامشی

نوع مقاله : علمی و پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه بین المللی مذاهب اسلامی تهران

2 معاون فرهنگی دانشگاه مذاهب اسلامی و عضو هیات علمی گروه تاریخ اسلام

3 استادیار گروه تاریخ اسلام دانشگاه بین المللی مذاهب اسلامی تهران

4 عضو هیئت علمی گروه تاریخ اسلام دانشگاه بین المللی مذاهب اسلامی

چکیده

چکیده

مذهب تشیع که با تشکیل دولت صفویه به عنوان فاکتور و عاملی اساسی در نحوه ارتباط ‌گیری حاکمان با پیروان دیگر مذاهب اسلامی و اقلیت‌های دینی نقش مهمی ایفاء می‌نمود، دوره زندیه و حکومت کریم‌خانی نیز از این مهم مستثنی نبود. هدف مقاله حاضر بررسی سیاست مذهبی کریم‌خان زند، بر مبنای آرای «آنتونیو گرامشی»، مفهوم‌پرداز نظریه «هژمونی» است؛ طرحی که بر سلطه فرهنگی و ایدئولوژیک تکیه داشته و بر قدرت اندیشه و اراده آدمی در دگرگونی سلطه اجتماعی پای می‌فشارد و استراتژی خود را بر ایجاد تغییر در نظام استیلا به‌سوی رضایت عمومی مبتنی می‌داند. این پژوهش با روش توصیفی – تحلیلی و با تکیه بر روش کتابخانه‌ای و اسنادی به بررسی وجوه بازنمایی هژمونی کریم‌خان‌زند در زمینه‌ی سیاست‌ مذهبی می‌پردازد. یافته‌های پژوهش حاکی از آنست که، کریم‌خان کوشید تا با تکیه بر هژمونی، به تولید و بازتولید رضایت عمومی بپردازد. وی در تعامل با اقلیت‌های دینی و مذهبی و علمای شیعه، به‌عنوان مهم‌ترین کنش‌گران سیاسی و مدنی کشور، به بازنمایی خود پرداخت و در بیشتر موارد به‌جای اعمال خشونت، از قدرت هژمونیک برای متقاعد نمودن افراد و گروه‌های اجتماعی برای پذیرش باورها، اعتقادات و ارزش‌های مورد نظر حکومت خود بهره گرفت.

کلیدواژه‌ها

موضوعات



مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 15 دی 1402
  • تاریخ دریافت: 27 شهریور 1402
  • تاریخ بازنگری: 20 آذر 1402
  • تاریخ پذیرش: 04 دی 1402