شیوع بیماری آنفلوانزا در ایالت‌های غربی ایران عصرِ قاجار با تکیه بر گزارش‌های روزنامه اختر

نوع مقاله : علمی و پژوهشی

نویسندگان

1 (نویسنده مسئول)دکتری تاریخ اسلام و مدرس مدعو گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

2 دانش آموخته دکتری تاریخ ایران اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران

چکیده

شیوع بیماری‌ها همواره یکی از دغدغه‌های اصلی بشر بوده که به‌تناسب پیشرفت‌های علمی خود، به شناسایی انواع بیماری‌ها و ارائه راهکارهایی برای پیشگیری و درمان آن‌ها پرداخته است. شناسایی برخی بیماری‌ها ازجمله آنفلوانزا به دوره قاجار برمی‌گردد. در این دوره روزنامه‌ها به درج طیف وسیعی از موضوعات، ازجمله بیماری‌ها پرداخته تا وضعیت سلامتی جامعه را منعکس کنند. در این پژوهش نگارندگان با استفاده از روش توصیفی تحلیلی و بهره‌مندی از اسناد آرشیوی منتشرنشده و تکیه‌بر گزارش‌های روزنامه اختر، در نظر دارند به این پرسش‌ها پاسخ دهند که عوامل شیوع بیماری آنفلوانزا در ایالت‌های غربی ایران عصر قاجار از منظر روزنامه اختر کدم‌اند؟ و این روزنامه در امر اطلاع‌رسانی و آموزش، پیشگیری و درمان بیماری آنفلوانزا چه نقشی داشته است؟ یافته‌های این تحقیق نشان می‌دهد برودت هوا، مراودات خارجی، تراکم جمعیت، عدم رعایت نکات بهداشتی، زندگی با حیوانات از عوامل اصلی شیوع این بیماری در ایالت‌های غربی ایران عصر قاجار بوده و این روزنامه با آگاهی بخشی دربارۀ این بیماری، تأکید بر محدودیت در روابط اجتماعی به هنگام بروز آن به امر اطلاع‌رسانی همت گماشته و با ارائه توصیه‌هایی چون تقویت سیستم ایمنی بدن، پرهیز از غذایی‌های پرچرب به هنگام ابتلا، استفاده از گیاهان دارویی و دوری از سرما نقش خود را در مهار بیماری و درمان آن به‌ویژه در مناطق شهری ایفاء نموده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


-ادیب ابراهیمی، محمدشریف، سرافرازی، عباس، صلاح ، مهدی،1403، بررسی مواضع قدرت­های خارجی (روسیه و انگلیس) در مواجهه با جنبش مشروطه ایران و اندیشه مشروطه خواهی افغانستان، پژوهش های تاریخی ایران و اسلام - پیاپی 34 (بهار و تابستان)صص 1-33
-آبراهامیان، یرواند (1394). تاریخ ایران مدرن، ترجمه محمدابراهیم فتاحی، تهران: نی.
بیابان نورد سروستانی، علیرضا، راسخ، کرامت الله،1402 اوج فراز و فرود سلسله های پادشاهی در ایران در مراحل شش گانه(مطالعه موردی سلسله قاجار) ،پژوهش های تاریخی ایران و اسلام بهار و تابستان ، شماره 32،صص75-92.
-جی‌ای پارک، ک. بارک (2002). بیماری‌های مزمن غیر واگیردار و بیماری‌های واگیر شایع، ترجمه دکتر حسین شجاعی، تهران: سماط.
-دن گارسیا، داسلیو (1363). سفرنامه، ترجمه غلامعلی سمیعی، تهران: نشر نو.
شلمیر، فلنمکی (1383). یوهان، دارو پزشکی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
-ضیاء المحمود، محمودمیرزا (2020). نخستین رساله وبا و طاعون در عصر قاجار، به کوشش شهرام کیانی، تهران: ایران آکادمیه.
-طلایی، محسن رجب نژاد، محمدرضا، تاجمیری، بهروز (1396). بررسی اپیدمی‌ها در ایران از آغاز سلسله قاجاریه تا پایان جنگ جهانی دوم. تهران: ایرانیان طب.
-عسگریان، دنیا (1395). «بررسی وضعیت بیماری واگیر در ایران عصر ناصرالدین‌شاه قاجار با تأکید بر گزارش جراید و مطبوعات»، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، تهران: دانشگاه شهید بهشتی.
-علی صوفی، علیرضا، غفوری، شهرام (1396). «علل و پی‌آمدهای ناشی از جنگ جهانی اول در همدان»، فصلنامه تحقیقات تاریخ اجتماعی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال هفتم، شماره دوم، پاییز و زمستان.173-190.
-علیپور سیلاب، جواد، صدقی، ناصر، نامدار، حسین، غفاری، علیرضا، دشتی، محمدرضا (1398). «بررسی مقابله با بیماری آبله در ایران عصر قاجار»، اخلاق تاریخ پزشکی، دوره 12، (1)،140-149.
عین السلطنه، قهرمان میرزا سالور (1373). روزنامه خاطرات، ج 7، به کوششش مسعود سالور و ایرج افشار، تهران: اساطیر.
-فلور، ویلم (1342). مطالعاتی درتاریخ پزشکی ایران، ترجمۀ اسماعیل نبی‌پور، دکتر کتایون وحدت، دکتر ایرج نبی‌پور، بوشهر: دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی بوشهر.
- گنج بخش زمانی، محسن (1389). «تحولات بهداشتی دراواخر دوره قاجاریه (به روایت اسناد)»، نشریه تاریخ پزشکی، دوره 2، شماره 2، ص 171-145.
-وزین افضل، مهدی، موسوی، سید احمد، (1401). «بررسی همه گیر آنفلوانزای 1918 و تاثیر آن بر جامعه ایران دوره قاجار با تکیه بر تحقیقات اسنادی»، پژوهش نامه تمدن ایران، دوره 4، (8)،98-114.
-هژبریان، حسین، 1400 ، بررسی رابطه ناپایداری حیات اقتصادی شمال شرقی ایران و حملات ترکمنان با تکیه بر سفرنامه های خارجی (از سقوط صفویان تا پایان عصر ناصری) ، پژوهش‌های تاریخی ایران و اسلام بهار و تابستان 1400 شماره 28، صص285-315
- یونت، لیزا (1396). تاریخ پزشکی، ترجمه رضا یاسایی، تهران: ققنوس.
نشریات دوره قاجار
-روزنامۀ ثریا، سوم ماه شعبان، سال 1322، ش 11، ص 80.
-روزنامۀ اختر، بیست و پنجم جمادی‌الاخر، سال 1309، ش 20، ص 5396.
-روزنامۀ اختر، بیست‌وهشتم جمادی‌الاول، سال 1307، ش 21، ص 4872.
-روزنامۀ اختر، چهارم رجب، سال 1307، ش 26، ص 4645.
-روزنامۀ اختر، نوزدهم جمادی‌الاخر، سال 1307، ش 24، ص 4671.
-روزنامۀ اختر، نوزدهم جمادی‌الاخر، سال 1307، ش 24، ص 5426.
-روزنامۀ اختر، دوم ربیع‌الاخر، سال 1312، ش 20، ص 4673.
-روزنامۀ حکمت، چهارم محرم، سال 1315 ش، 24، ص 50.
-روزنامۀ اختر، یکم رمضان، سال 1312، ش 32، ص 7309.
روزنامۀ اختر، بیست‌وششم رجب، سال 1307، ش 27، ص 5321.
روزنامه اختر، ششم جمادی الاخر، سال 1307، ش 19، ص 2727.
-روزنامه اختر، دوم ربیع‌الاخر، سال 1312، ش 20، ص 5393.
-روزنامۀ اختر، دوم ربیع‌الاخر، 1312، ش 20، ص 4843.
-روزنامۀ اطلاع، دوازدهم ربیع‌الاول، سال 1313 ش 387، ص 32.
-روزنامۀ حکمت، اول ذی‌الحجه، سال 1324، ش 889، ص 13.
-روزنامۀ اختر، ششم محرم، سال 1313، ش 1، ص 6713.
-روزنامۀ اختر، دهم رجب، سال 1309، ش 22، ص 5407.
-روزنامه اختر، بیست پنجم جمادی الاخر، سال 1309، شماره 20، ص 5426.
-روزنامه اختر، سی محرم، سال 1307، شماره 4، ص 4546.
-روزنامه اختر، دوم ربیع الاخر، سال 1313، ش 20، ص 7003.
-روزنامه اختر، بیست و پنجم جمادی الاخر، سال 1309، ش 20، ص. 5395.
-روزنامه اختر، دوم ربیع الاخر، سال 1312، ش 20، ص 7002.
-روزنامه اختر، بیست دوم رجب، سال 1311، ش 30، ص 6362.
 -روزنامه اختر، پنجم محرم، سال 1307، 1، ص 4229.
-روزنامه اختر، هفتم ذی القعده، سال 1310 شماره 13، ص.5667.
-روزنامۀ اختر، یازدهم رجب، سال 1307، ش 27، ص 4830.
-روزنامۀ اختر، بیست و پنجم جمادی‌الاخر، سال 1309، ش 20، ص.7003.
-روزنامۀ اختر، پنجم محرم، سال 1307 ش 1، ص 4221.
اسناد کتابخانه ملی و وزارت امور خارجه
-اسناد کتابخانه ملی 240001926.
-اسناد کتابخانه ملی ا 240005752.
-اسناد کتابخانه ملی 240004494.
- اسناد وزارت خارجه، سال 1337، کارتن 28 سریال 8 پرونده 3.
-اسناد وزارت خارجه، سال 1337، کارتن 28، سریال 2 پرونده 3.