1
پژوهشگر پسادکتری تاریخ، گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
2
گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
10.22111/jhr.2026.53611.3841
چکیده
تعیین و تصویب لایحه بودجه همواره یکی از مباحث مهم و کلیدی برای مجالس میباشد. محوریت بحث بودجه، تعیین میزان اعتبارات و هزینههای سالانه نهادها و دستگاههای دولتی است؛ موضوعی که بهسبب اهمیت آن، معمولاً با بحثها و مذاکرات گسترده و زمانبر همراه شده است. این پژوهش درصدد پاسخ به این پرسش است که چه عواملی به تصویب لوایح بودجه در مجالس بیستم تا بیست وچهارم شورای ملی آسیب میزد؟ مقاله با روش تحقیق تاریخی با تکیهبر اسناد آرشیوی، مشروح مذاکرات مجالس بیستم تا بیست وچهارم شورای ملی و منابع کتابخانهای تدوین شده است. بنابر یافتههای پژوهش، لایحه بودجه پس از تأیید در هیئت وزراء و تأیید شاه و دربار، ابتدا در مجلس شورای ملی توسط کمیسیونهای مختلف بررسی و پس از اصلاحات لازم در صحن مجلس نسخة اصلاحشده به مجلس سنا تحویل میگردید، در آنجا هم در صورت نیاز به اصلاح به مجلس شورای ملی ارجاع میشد، لوایح بودجه سرانجام در رفت و برگشت میان دو مجلس به تصویب میرسید. این لوایح در مسیر تصویب نهایی در مجالس شورای ملی و سنا با عوامل آسیبزای متعددی ازجمله: اعمال نظر دربار، ماندگاری آنها در فرایند اداری و تقاضای تغییرات و اصلاحاتی که عمدتاً کسری بودجه و افزایش اعتبار از جانب سازمانهای مرتبط مطرح میشد، مواجه بود.
کاظمی, ظریفه و نورائی, مرتضی . (1405). آسیب شناسی فرایند مصوبات در مجالس بیستم تا بیست و چهارم شورای ملی؛ مطالعه موردی لوایح بودجه (1339- 1357ش./1961- 1979م.). نشریه پژوهشهای تاریخی ایران و اسلام, (), -. doi: 10.22111/jhr.2026.53611.3841
MLA
کاظمی, ظریفه , و نورائی, مرتضی . "آسیب شناسی فرایند مصوبات در مجالس بیستم تا بیست و چهارم شورای ملی؛ مطالعه موردی لوایح بودجه (1339- 1357ش./1961- 1979م.)", نشریه پژوهشهای تاریخی ایران و اسلام, , , 1405, -. doi: 10.22111/jhr.2026.53611.3841
HARVARD
کاظمی, ظریفه, نورائی, مرتضی. (1405). 'آسیب شناسی فرایند مصوبات در مجالس بیستم تا بیست و چهارم شورای ملی؛ مطالعه موردی لوایح بودجه (1339- 1357ش./1961- 1979م.)', نشریه پژوهشهای تاریخی ایران و اسلام, (), pp. -. doi: 10.22111/jhr.2026.53611.3841
CHICAGO
ظریفه کاظمی و مرتضی نورائی, "آسیب شناسی فرایند مصوبات در مجالس بیستم تا بیست و چهارم شورای ملی؛ مطالعه موردی لوایح بودجه (1339- 1357ش./1961- 1979م.)," نشریه پژوهشهای تاریخی ایران و اسلام, (1405): -, doi: 10.22111/jhr.2026.53611.3841
VANCOUVER
کاظمی, ظریفه, نورائی, مرتضی. آسیب شناسی فرایند مصوبات در مجالس بیستم تا بیست و چهارم شورای ملی؛ مطالعه موردی لوایح بودجه (1339- 1357ش./1961- 1979م.). نشریه پژوهشهای تاریخی ایران و اسلام, 1405; (): -. doi: 10.22111/jhr.2026.53611.3841
)