دکترا تاریخ اسلام، مدرس مدعو گروه معارف اسلامی دانشگاه فرهنگیان. خوزستان. ایران.
10.22111/jhr.2026.54995.3893
چکیده
حج در دورۀ اول خلافت عباسیان شامل خلفای نخستین از سفاح تا واثق (132-232ه.ق)، فراتر از یک فریضه دینی، کارکردی سیاسی و راهبردی در معادلات قدرت داشت. خلفا با آگاهی از اهمیت مکه و جایگاه آیینی آن، توسعه بناهای عمرانی و برقراری امنیت در مسیرهای حج را به ابزاری مؤثر برای نمایش اقتدار و کسب مشروعیت سیاسی و دینی خود تبدیل کردند. هدف این تحقیق، تبیین و تحلیل کارکرد سیاسی عمران مکه و امنیت سازی راههای حج در تثبیت مشروعیت خلفای دوره اول عباسی است. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی– تحلیلی و به روش کتابخانهای انجام یافته است. یافتههای این پژوهش نشان میدهد که عباسیان، باتوجه به اهمیت راهبردی مکه، اقدامات عمرانی گستردهای از جمله بازسازی چاه زمزم، توسعه مسجدالحرام، تعویض منظم پوشش کعبه، احداث منازل استراحت حجاج و تأمین امنیت کاروانها را در دستور کار قرار دادند. این اقدامات، فراتر از جنبههای عبادی، بهمثابه ابزارهای نمایش اقتدار و تثبیت سرپرستی بر حرمین شریفین عمل کردند. تداوم حضور خلفا در مراسم حج و بهبود منزلگاههای بینراهی، بیانگر بهرهگیری هوشمندانه آنان از این فریضه الهی برای تقویت پایه-های قدرت و مشروعیت دینی - سیاسی خلافت بود.
میرزاوند, مسلم . (1405). کارکرد سیاسی عمران مکه و امنیتسازی راههای حج در مشروعیتسازی خلفای اول عباسی (۱۳۲–۲۳۲ق). نشریه پژوهشهای تاریخی ایران و اسلام, (), -. doi: 10.22111/jhr.2026.54995.3893
MLA
میرزاوند, مسلم . "کارکرد سیاسی عمران مکه و امنیتسازی راههای حج در مشروعیتسازی خلفای اول عباسی (۱۳۲–۲۳۲ق)", نشریه پژوهشهای تاریخی ایران و اسلام, , , 1405, -. doi: 10.22111/jhr.2026.54995.3893
HARVARD
میرزاوند, مسلم. (1405). 'کارکرد سیاسی عمران مکه و امنیتسازی راههای حج در مشروعیتسازی خلفای اول عباسی (۱۳۲–۲۳۲ق)', نشریه پژوهشهای تاریخی ایران و اسلام, (), pp. -. doi: 10.22111/jhr.2026.54995.3893
CHICAGO
مسلم میرزاوند, "کارکرد سیاسی عمران مکه و امنیتسازی راههای حج در مشروعیتسازی خلفای اول عباسی (۱۳۲–۲۳۲ق)," نشریه پژوهشهای تاریخی ایران و اسلام, (1405): -, doi: 10.22111/jhr.2026.54995.3893
VANCOUVER
میرزاوند, مسلم. کارکرد سیاسی عمران مکه و امنیتسازی راههای حج در مشروعیتسازی خلفای اول عباسی (۱۳۲–۲۳۲ق). نشریه پژوهشهای تاریخی ایران و اسلام, 1405; (): -. doi: 10.22111/jhr.2026.54995.3893
)