ساسانیان در دربار خاندان لیان (502 – 557 م.)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشگاه اصفهان، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، گروه تاریخ و ایرانشناسی

10.22111/jhr.2021.37215.3047

چکیده

نیمۀ نخست سدۀ ششم میلادی، شمال چین عرصۀ نزاع‌های درونی خاندان وِی بود و در جنوب، دوره‌ای از صلح و آرامش برقرار بود. خاندان لیان در طی سال‌های 502 – 557 بر بخش بزرگی از جنوب چین حکومت می‌کرد و پایتخت آن‌ها میزبان راهبان و بازرگانان خارجی شده بود. در این دوره منابع تاریخی لیان، اطلاعاتی مهمی از مناسبات چین و ایران در دورۀ ساسانی در اختیار ما می‌گذارند. علاوه بر لیان‌شو که گزارش‌هایی از ارسال سفیر توسط شاه پارس به دربار لیان در سال‌های 530، 533 و 535 ارائه می‌دهد، لیان جی‌گون‌تو(Liang Zhigongtu) حاوی پرتره از سفیر پارس و کتیبه‌ای در مورد پارس و سفیر آن است که بسیار جالب است. در این آثار برای نخستین بار اطلاعاتی از نام بنیانگذار سلسله ساسانی و شاهزاده-ای موسوم به کی‌تو آورده شده است که در نوع خود منحصر به فرد است. با توجه به اهمیت این منابع و ناشناخته ماندن آنها، مقاله حاضر سعی دارد تا به روش تحلیلی-توصیفی اطلاعات آنها را با یکدیگر مقایسه و بررسی کند. همچنین درحالیکه خسرو انوشیروان در واپسین سال‌های حکومت قباد ساسانی عملا اداره‌کننده کشور بود، تطبیق کتیبۀ فوق با متون پهلوی و اسلامی گویای این است که شاهزاده « کی‌تو » در کتیبۀ جی‌گون‌تو همان خسرو اول است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


ابن بلخی، (1384)، فارسنامه، تصحیح گای لیسترانج –رینولدآلن نیکلسون، تهران: اساطیر.
تجدد، نهال، (1369)، «نقش زبان‌های ایرانی در انتشار چند دین در آسیای مرکزی و چین»، ایران‌نامه، ش. 30، صص 261-272.
ث‍ع‍ال‍بی نیش‍اب‍وری، ع‍ب‍دالم‍ل‍ک ب‍نم‍ح‍م‍دب‍ن اسم‍اع‍ی‍ل، (1368)، تاریخ ثعالبی: غرر اخبار ملوک الفرس و سیرهم؛ پاره نخست ایران باستان، ترجمۀ محمد فضائلی، تهران: نشر نقره.
فرای، ریچارد نلسون، (1380)، تاریخ باستانی ایران، ترجمه مسعود رجب نیا، تهران: علمی و فرهنگی، چاپ اول.
فردوسی، ابوالقاسم، (1384)، شاهنامه، به کوشش جلال خالقی مطلق و محمود امیدسالار، نیویورک: بنیاد میراث ایران.
فرنبغ دادگی، (1375)، بندهش، ترجمه مهرداد بهار، چاپ ششم، تهران، توس.
طبری، محمد بن جریر، (1375)، تاریخ طبری (تاریخ الرسل و الملوک)، ترجمه ابوالقاسم پاینده، تهران: انتشارات اساطیر.
نویسندۀ گمنام، (1318)، مجمل التواریخ و القصص، تصحیح ملک الشعرای بهار، تهران: خاور.
 
References
 
Ge, Zhaoguang, (2019), "Imagining a Universal Empire: A Study of the Illustrations of the Tributary States of the Myriad Regions Attributed to Li Gonglin," Journal of Chinese humanities. 5: 124-148.
Crone, Patricia, (1991), "Kavād's Heresy and Mazdak's Revolt," Iran, 29: 21–42.
Daryaee, Touraj, (2014), Sasanian Persia: The Rise and Fall of an Empire, B. Tauris, London.
Dien, Albert E, (1962), “The 'sa-pao' Problem Re-examined,” Journal of the American Oriental Society, Volume 82, 335-346.
Du You 杜佑, Tongdian 通典, j. 193, available at Database of Chinese classic ancient books via http://www.guoxue123.com/shibu/0101/01tdf/193.htm
Du You 杜佑, (1988), Tongdian 通典, Beijing: Zhonghua shuju, j. 40, 193.
Eberhard, Wolfram, (1971), A History of China, Berkeley and Los Angeles: University of California Press.
Flandin, E and P, Cost, (1851- 1854), Voyge en Perse, 2. Vols, Paris.
Frye, R.N., 1983, The history of ancient Iran, München: C. H. Beck'sche Ver- lagsbuchhandlung.
Gu Zuyu, Dushi Fangyu Jiyao (读史方舆纪要), j. 65, available at Database of Chinese classic ancient books via http://www.guoxue123.com/biji/qing/dsfjy/078.htm
Hill, John E., (2009), Through the jade gate to Rome: a study of the silk routes during the Later Han Dynasty 1st to 2nd centuries CE: an annotated translation of the chronicle on the 'Western Regions' in the Hou Hanshu, Charleston, South Carolina: BookSurge Publishing.
Li Yanshou 李延壽, (1975), Nanshi 南史, Beijing: Zhonghua shuju.
Livshits, V.A., (2010), Parfyanskaya onomastika, St. Petersburg.
MacKenzie, D.N., (1986), “Names from Nisa”, in Peredneaziatskii sbornikIV: Drevniaia i srednevekovaia istoriia i filologiia stran perednego i srednego vostoka, Moscow: 105–115.
Mă Duānlín馬端臨, Wenxian Tongkao (文献通考), j. 339, available at Database of Chinese classic ancient books via http://www.guoxue123.com/shibu/0401/01wxtk/342.htm
Olbrycht, marek, (2016), “Dynastic Connections in the Arsacid Empire and the Origins of the House of Sāsān,” in: The Parthian and Early Sasanian Empires: Adaptation and expansion, edited by Michael Alram and Touraj Daryaee., Oxford and Philadelphia: Oxbow, 23-35.
Procopius, (1914), History of the Wars, Vol. 1, Books 1-2: The Persian War, translated by H.B. Dewing, New York: Macmillan.
Sigley, Gary, (2013), “The Ancient Tea Horse Road and thePolitics of Cultural Heritage in Southwest China: Regional Identity in the Context of a Rising China,” in: Helaine Silverman and Tami Blumenfield (eds), Cultural Heritage Politics in China, New York: Springer, pp. 235-246.
Skjærvø, P.O. and H. Humbach, (1983), The Sassanian Inscription of Paikuli, Wiesbaden.
Sima Guang 司馬光, The Zizhi Tongjian (Chinese: 資治通鑑),j. 199, available at Database of Chinese classic ancient books via http://www.guoxue123.com/shibu/0101/01zztjhz/199.htm
Sprengling, Martin, (1953), Third Century Iran: Sapor and Kartir, Chicago: University of Chicago Press.
Wang Qinruo. (1960), Cefu yuangui)冊府元龜(, 12 vols, Beijing, Zhong Hua Shu Ju Press.
Yu, Taishan, (2018), “The Illustration of Envoys Presenting Tribute at the Liang Court,” Eurasian Studies, Vol. VI, pp. 68-122.
Yu Huan, (2004), The Peoples of the West from the Weilüe, A Third Century Chinese Account Composed between 239 and 265 CE, Draft annotated English translation by John E Hill, available at:
https://depts.washington.edu/silkroad/texts/weilue/appendices.html
Zhang Xinglang, (1977), The Collection of the Historical Materials of Communications between China and the West (《中西交通史料汇编》), Vol. III, Beijing: Zhonghua Book Co.
Zhou, Xiuqin, (2009), Zhaoling: The Mausoleum of Emperor Tang Taizong, Sino-Platonic Papers, no. 187. Philadelphia:University of Pennsylvania.