مسأله تاریخی هیرمند و راهکارهای کاهش چالشهای ناشی از آن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 تهران. خ شهید مفتح. دانشکده علوم انسانی. گروه تاریخ. دانشجوی دوره دکتری تاریخ ایران دوره اسلامی

2 عضوهیأت علمی گروه تاریخ دانشگاه خوارزمی تهران. ایران

3 تهران، خ شهید مفتح، دانشگاه خوارزمی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، کگروه تاریخ

چکیده

هیرمند از دیرباز شریان اصلی حیات سیستان بوده و همواره نقش تعیین‌کننده‌ای برای آن داشته است، لیکن از زمان تقسیم ناعادلانه این منطقه بین ایران و افغانستان و عدم ورود آب کافی به منطقه، هیرمند رفته رفته برای مردم سیستان و دولت ایران به یک مسأله تبدیل و دستمایه اختلاف بیندو کشور همسایه شده است. این اختلاف، بتدریج با خشکسالیهای مکرر، افزایش جمعیت، عدم مدیریت صحیح منابع آب و تقاضای بیشتر برای مصرف آب، پررنگتر شده و ابعادی ملی به خود گرفته است. این مقاله بر آن است تا ضمن مرور اجمالی سیر تاریخی مسأله هیرمند و پیامدهای ناشی از کمبود آب و برشمردن چالشهای موجود، راهکارهایی در جهت برون رفت از این بحران و کاهش پیامدهای آن ارائه دهد. پرسش اصلی پژوهش این است که عامل پایدار ماندن مسأله هیرمند چیست و با چه راهکارها یی می‌توان آثار و پیامدهای منفی این مسأله را در راستای رفع یا تخفیف آن، مدیریت کرد؟ بر اساس فرضیه پژوهش، ممانعت افغانستان از ورود سهم آب هیرمند، خشکسالیهای متعدد به ویژه طی سه دهه اخیر و راهکارهای کوتاه مدت و بعضاً ناکارآمد در برخورد با مسأله هیرمند، موجب پایداری این مسأله گردیده است که میتوان با راهکارهایی از جمله اتخاذ دیپلماسی سازنده با طرف افغان، توسل به قوانین حقوق بین‌الملل، مدیریت صحیح آب ورودی به کشور، رعایت الگوی کشت مناسب، آبیاری مکانیزه و ایجاد اشتغال در سایر صنایع از آثار سوء این مسأله کاست. این پژوهش تلاش نموده است تا مسأله را جهت دست‌یافتن به راهکارهایی ملموس بصورت جامعتر مورد بررسی قرار دهد.

موضوعات