زمینه ها و عوامل مؤثر در تقابل امامیه و اشاعره در عصر سلجوقی

نوع مقاله : علمی و پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه تاریخ، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران

2 دانشجوی دکترا، گروه تاریخ ، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد، واحد یادگار امام(ره) شهرری، تهران، ایران.

10.22111/jhr.2022.39944.3247

چکیده

چکیده

این تحقیق به روش تاریخی و با شیوۀ کتابخانه ای و رویکرد توصیفی- تحلیلی و سایر داده ها و سنجش تحقیقات پژوهشگران مورد واکاوی قرار می گیرد. هدف اصلی آن، دستیابی و پاسخ به این پرسش است که زمینه ها و عوامل مؤثر در تقابل امامیه و اشاعره در عصر سلجوقی کدامند.؟ یافته های تحقیق نشان می دهد که زمینه های تاریخی، اعتقادی و عوامل سیاسی و اجتماعی عمده ترین اختلافات امامیه با اشاعره و خلفای عباسی بودند که باعث سقوط آل بویه، ظهور سلجوقیان و تشدید نزاع های رایج کلامی و مذهبی گردیدند. درگیری در آن عصر، معلول رسالتی بود که سلجوقیان به عنوان حامیان مذهب سنت و خلافت در برابر تهدیدات علویان و شیعیان برای خود قائل بودند. امامیه، خلافت عباسی را نامشروع دانست، اشاعره هم خلافت علویان و اقتدار حاکمیت شیعه را برای اهل سنت قبول نداشت. عداوت عباسیان با شیعیان، باعث رسمیت مذاهب اهل سنت و مکتب اشعری شد، مذهب امامیه رسمیت نیافت. امامیه که خود را اقلیتی در جامعه اکثریت می دید، راهبردشان برای برون رفت از این بحران، تلاش برای هویت یابی، تقابل فکری، رسمیت مذهبی و دولت گرایی در حوزۀ سرزمینی مشخص بود. اندیشۀ و هدایت این راهبرد بر عهدۀ بزرگان و اندیشمندان بود. مجموعۀ این عوامل، باعث واگرایی و تضاد اندیشۀ گفتمانی امامیه و اشاعره شد و دو جریان از شیوه های نظری و عملیات فیزیکی در تقابل استفاده کردند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


  • تاریخ دریافت: 27 شهریور 1400
  • تاریخ بازنگری: 25 تیر 1401
  • تاریخ پذیرش: 21 تیر 1401
  • تاریخ اولین انتشار: 21 تیر 1401